Сьерра Невадагийн шинээр орсон цасанд микропластик илэрчээ

Микропластик бараг хаа ч байдаг — Невадагийн цасан бүрхүүлд хүртэл байна.

Калифорнийн их сургуулийн Ривэрсайд салбарын хүрээлэн буйгаар хэдэн жил Сьерра Невадагийн алслагдсан газруудад шинэ орсон цасан дээр скэйтэлсний дараа Калифорнийн их сургуулийн Ривэрсайд салбарын хүрээлэн буйн хортойн судлаач, байгаль орчны токсикологич Александра Карапетрова цасан бүрхүүл үнэхээр хир цэвэр байгаа юм бол гэж бодож байжээ.

Зургаан сарын турш Карапетрова болон Калифорнийн их сургуулийн Ривэрсайд салбарын эрдэмтдийн баг Сьерра Невада даяарх долоон цэгт шинээр орсон цасыг шинжлэн, хүлээгдээгүй зүйлийг олж илрүүлжээ: хамгийн алслагдсан газруудад ч гэсэн жижиг пластик утаснууд тасралтгүй ирж байжээ.

“Бид микропластикийг хаа сайгүй тогтмол олж байсан нь гайхмаар байсан,” гэж Карапетрова хэлэв. “Энэ нь цэвэр ариун гэсэн санааг эвдэж байна. Бохирдлын эргэлт болон тархалтын талаар хүмүүс мэдлэгтэй болоосой гэж найдаж байна. Энд эргэж буцдаг “бумеранг” нөлөө байгаа бөгөөд үүнийг бид ойлгох нь чухал.”

Өнгөрсөн сард Environmental Science and Technology сэтгүүлд нийтлэгдсэн судалгаагаар Сьерра Невадагийн алслагдсан болон хүн амтай газруудын шинэ цасанд мэдэгдэхүйц хэмжээний микропластик илэрсэн бөгөөд уг уулс Умард Невадагийн чөлөөт усны 60 орчим хувийг хангадаг.

Хүн амтай газрууд алслагдсан газрууднаас микропластик гурав орчим дахин их байсан ч шинжилсэн бүх цэгт нэхмэл хувцас болон савлагаанд ихэвчлэн хэрэглэдэг микроскопийн хэмжээний пластик хэсгүүд байжээ.

Цэгүүдийн алслагдсан байрлал нь микропластикийг шууд хүний үйл ажиллагаанаас бус, олон милийн зайд орших хотуудаас агаарт тархсан пластикээр Сьерра Невадагийн цасан бүрхүүлд хүргэж байгааг харуулсан.

Карапетровагийн хэлснээр, пластик бүтээгдэхүүн утас унагах эсвэл жижиг хэсгүүдэд задрах үед микропластик агаарт ордог. Тэр утас, хэсгүүд салхиар хийсч, бүрэн ойлгогдоогүй механизмаар агаар мандлаар урт зайд зөөгддөг.

Дараа нь цасан ширхгүүд агаарт түдгэлзсэн жижиг пластик тоосонцоруудыг “скэвэнжинг” гэх үйл явцаар барьж авч, цасаар газар дээр буудаг.

“Цасан ширхгүүд гадаргуугийн талбай маш их тул шороо, эрдс зэрэг ерөнхийдөө тоосонцоруудыг агаараас барьж авахад тохиромжтой гэдгийг сайн мэддэг,” гэж Карапетрова хэлэв.

Судлаачдын хянасан шуурганы 70 орчим хувь (70%) Калифорнийн төвийн Сан Хоакины хөндийгөөр дамжсан нь тэр бүс эдгээр тоосонцорыг нэмж байж магадгүйг харуулж байна. Гэвч микропластикийн яг эх үүсвэрийг тогтоохын тулд цаашид судалгаа хийх шаардлагатай гэж Карапетрова хэлэв.

“Бидний илрүүлж байсан микропластикийн хэмжээний хувьд орон нутгийн тээвэрлэлт буюу ойролцоох хотуудаас 10–20 милийн радиусд байгаа эх үүсвэр байсан. Мөн бүс нутгийн тээвэрлэлт байсан. Бүс нутаг гэдэг нь 50 миль хүртэл зайг хэлнэ,” гэж Карапетрова хэлэв.

Судалгаанд мөн илүү хол зөөгдөх чадвартай жижиг микропластикийн концентраци илүү их байсныг тэмдэглэжээ.

Судлаачид шуурганы дараа алслагдсан газруудад квадрат метрт өдөрт 270-аас 3,200 пластик тоосонцор хэмжсэн. Скийн талбай зэрэг хүний үйл ажиллагаа ихтэй газруудад квадрат метрт өдөрт 7,500 хүртэл пластик тоосонцор хуримтлагдсан байна.

Калифорнийн их сургуулийн Ривэрсайд салбарын энэ судалгаа ялангуяа тус тусын шуурганы үед газарт хэдий хэмжээний микропластик буусныг тусгайлан шинжилсэн нь судлаачдад хэмжилтийг тодорхой цаг агаарын үзэгдэлтэй холбох боломж олгожээ.

“Бид ганц шуурганд гарч ирсэн микропластикийн хэмжээг мэдээлж байгаа бөгөөд энэ нь шинэлэг тал юм,” гэж Карапетрова хэлэв. “Шуурганд буусан микропластикийн хурдыг тооцоолж болно. Тиймээс энэ цаг хугацааны нарийвчлал нь үнэхээр онцгой юм.”

Удаан хугацааны ган гачгаар урьдчилсан цасан бүрхүүлд микропластик илүү их байсан нь агаар мандалд микропластик хуримтлагдсантай холбоотой байж болох тухай Карапетрова хэлэв.

“Урт хугацааны ган гачигтай шуурганууд цасан дахь микропластик ихтэй байх хандлагатай байсан бололтой,” гэж Карапетрова хэлэв.

Судалгаагаар Невадагийн уух усанд хэдий хэмжээний пластик эцэстээ хүрч байгааг хэмжээгүй ч Сьерра Невадагийн цасан бүрхүүл Умард Невадагийн чөлөөт усны 60 орчим хувийг хангадаг тул олдворууд ач холбогдолтой байж болзошгүй.

Микропластикийн судалгаа нэлээд эхний шатандаа явж байна гэж Карапетрова хэлэв. Микропластик уух ус болон цасан бүрхүүлд хэр өргөн тархсан нь одоогоор тодорхойгүй бөгөөд тэдгээрийг шалгах стандарт арга ч байхгүй.

Зарим микропластик маш жижиг тул одоогийн аргаар хэмжих боломжгүй, тиймээс микропластикийн бохирдол одоо мэдэгдэж буйгаас илүү өргөн тархсан байж болзошгүй гэж Карапетрова хэлэв.

“Тэдний илрүүлж чадаж буй хэмжээний хүрээний микропластик цөөн. Нанопластикийг баталгаатай хэмжих арга бидэнд одоогоор байхгүй. Бидний мэдэж буй зүйлд хязгаар бий,” гэж Карапетрова хэлэв.

Асуудал магадгүй өргөн тархсан байна. Өмнөх судалгаанууд баруун болон дэлхий даяар цасан бүрхүүлд микропластик илрүүлсэн байдаг.

Судалгаа хязгаарлагдмал байгаа нь агаар болон усан дахь микропластикийн бохирдол хүний эрүүл мэндэд хэрхэн нөлөөлдөг нь тодорхойгүй хэвээр байгааг харуулж байна. Судлаачид пластикт хэрэглэдэг зарим химийн бодисууд даавар тасалдуулах, үрэвсэл, эсийн гэмтэл зэрэг баримтжуулсан эрүүл мэндийн нөлөөтэй болохыг олж тогтоосон байна.